Blaas-, darm- en seksuele problemen bij MS

Sommige mensen ervaren bij het leven met Multiple Sclerose in meer of mindere mate seksuele problemen. Simpel gezegd kunnen er problemen ontstaan die het plezier in seksuele activiteit belemmeren. Dit, samen met blaas- en darmklachten, wordt vaak in verband gebracht met een lagere kwaliteit van leven.¹

Dit artikel legt de relatie uit tussen blaas-, darm- en seksuele problemen bij MS, en beschrijft hoe seksuele problemen zich kunnen uiten bij zowel vrouwen als mannen met MS. Als je merkt dat je kwaliteit van leven wordt beïnvloed door seksuele problemen, neem dan contact op met je arts of verpleegkundige voor ondersteuning. 

Multiple Sclerose is een neurologische aandoening die veel verschillende symptomen kan veroorzaken, waaronder blaas-, darm- en seksuele problemen. Het kan laesies veroorzaken in gebieden van het centraal zenuwstelsel waar het controlecentrum voor de bekkenorganen, zoals de blaas, darmen en geslachtsorganen, zich bevindt.¹

Wanneer we spreken over seksuele problemen bij MS, kan dit zowel verwijzen naar de directe invloed die MS heeft op hoe je lichaam reageert tijdens seksuele activiteit, als naar andere symptomen van MS die je seksuele relaties indirect kunnen bemoeilijken.¹

Soms kan MS leiden tot lichamelijke veranderingen in het gevoel van de geslachtsdelen, problemen met opwinding of orgasme, verminderd libido (oftewel zin in seks), vaginale droogheid (verminderde lubricatie) en erectiestoornissen.^1,2 die je seksuele relaties indirect kunnen bemoeilijken.¹

Niet-seksuele symptomen kunnen ook je seksuele reacties beïnvloeden³ en extra uitdagingen veroorzaken bij het behouden van een gezond seksleven. Dit kan bijvoorbeeld gaan om symptomen zoals vermoeidheid, beving van een lichaamsdeel, of blaas- en darmklachten, die seksuele reacties kunnen verstoren.¹

Samen kunnen deze problemen een seksuele relatie bemoeilijken. Ze kunnen ertoe leiden dat iemand een negatief zelfbeeld ontwikkelt of dat het moeilijker wordt om met je partner te communiceren.¹ Voor sommige mensen is het lastig om hun zorgen over intimiteit in een relatie te uiten, en deze negatieve gevoelens kunnen een extra uitdaging vormen.³ Het is daarom belangrijk om deze symptomen te herkennen en, waar mogelijk, aandacht te besteden aan deze zorgen. In sommige gevallen kan het zoeken van professionele ondersteuning, samen met je partner, helpen om ontevredenheid in de relatie aan te pakken. Het bespreken van deze zorgen met je verpleegkundige of arts kan je praktische adviezen geven over de beste manier om verder te gaan.

Een veelvoorkomend probleem voor een gezond seksleven bij het leven met MS kan een gebrek aan seksuele interesse zijn. Dit kan zowel bij mannen als vrouwen voorkomen.^1,3 Een vermindering van je seksuele verlangen merk je misschien niet direct, maar nadenken over je seksuele functioneren vóór je MS-diagnose en dit vergelijken met je recente ervaringen kan je helpen te zien of je libido is afgenomen. 

Als je een partner hebt, kunnen seksuele problemen en een verminderd libido een grote bron van stress zijn. Seksuele begeleiding kan daarom helpen bij de behandeling van psychologische factoren die geslachtsgemeenschap belemmeren, en kan ook bijdragen aan een beter begrip tussen partners.¹

Niet-seksuele veranderingen in het lichaam, zoals verminderde mobiliteit, spasticiteit of vermoeidheid, kunnen ook beperkingen opleggen aan seksuele activiteiten en zowel mannen als vrouwen treffen. Als je een begripvolle en stabiele partner hebt, kun je overwegen hen te betrekken bij gesprekken met je MS-verpleegkundige of arts. Deze symptomen kunnen een rol spelen bij zowel de posities die voor jou als koppel mogelijk zijn als het niveau van seksueel verlangen.¹ Het bespreken van deze onderwerpen samen kan helpen om elkaar beter te begrijpen en hetzelfde beeld te krijgen van elkaars zorgen en ervaringen. 

Leven met blaas- en darmklachten kan je seksleven ingewikkelder maken.¹ Raadpleeg altijd je verpleegkundige of arts als je je zorgen maakt over je blaas- of darmsymptomen. Zij kunnen samen met jou op zoek gaan naar een passende oplossing. 

Zorgen over incontinentie kunnen ertoe leiden dat je lichamelijke intimiteit vermijdt.⁴ Darmspoelen en/of behandelingen voor urineverlies kunnen daarom worden overwogen om deze symptomen te behandelen. Bespreek dit met je arts of verpleegkundige. 

Het beperken van de vochtinname een uur of twee voor seks, het katheteriseren of het legen van de blaas vlak voor seksuele activiteit, en het vermijden van alcohol, cafeïne en tabak, kan ook helpen om urineverlies te verminderen.³ 

Het bespreken van je zorgen over je blaas- en/of darmgezondheid met je arts kan ook leiden tot gesprekken over mogelijke seksuele problemen, evenals over manieren om deze te verlichten en het comfort tijdens lichamelijke intimiteit te vergroten. 

Multiple Sclerose kan leiden tot lichamelijke veranderingen die intimiteit in relaties kunnen belemmeren. Omdat het lichaam van mannen en vrouwen verschillend is, kunnen de gevolgen van MS voor seksuele functies ook verschillen, waardoor er verschillende behandelingen nodig kunnen zijn.

Seksuele uitdagingen voor vrouwen die leven met MS

Een veelvoorkomende fysieke belemmering voor seksuele activiteit bij vrouwen met MS is urineverlies.⁴ Als dit je belemmert om intiem te zijn, kun je met je verpleegkundige of arts bespreken welke mogelijkheden er zijn. 

Bij vrouwen met MS kunnen een verminderd gevoel, een verminderd of afwezig orgasme en moeite met opwinding voorkomen. De seksuele respons van vrouwen is vaak sterker verweven met relatiedynamiek dan bij mannen. Het kan daarom helpen om stil te staan bij hoe je je, zowel fysiek als emotioneel, verhoudt tot je seksuele partner(s). Seksuele begeleiding kan hierbij ondersteuning bieden.¹

Ook kunnen lichamelijke problemen, zoals verminderde vaginale bevochtiging, optreden. Extra glijmiddelen kunnen dan worden gebruikt. Problemen met posities en spasticiteit kunnen fysieke intimiteit bovendien bemoeilijken.⁴

Urineweginfecties kunnen ook vaker voorkomen,¹ dus het is belangrijk om goede seksuele hygiëne toe te passen. Plassen en voorzichtig wassen met warm water na seks kan helpen de hoeveelheid aanwezige bacteriën te verminderen en daarmee het risico op een urineweginfectie te verkleinen.⁵

Seksuele uitdagingen voor mannen die leven met MS

Sommige seksuele symptomen komen ook specifiek voor bij mannen met Multiple Sclerose. Hierbij kun je denken aan voortijdige zaadlozing, erectiestoornissen en verminderd gevoel.² Sommige mannen gebruiken medicijnen om een erectie te krijgen,¹ wat meer spontaniteit kan toelaten. Andere mogelijkheden zijn een vacuümpomp voor erecties of een peniele prothese.¹

Voor specifieke informatie over de behandeling van deze symptomen en wat voor jou het meest geschikt kan zijn, wordt aangeraden advies in te winnen bij je arts.  

Het kan moeilijk zijn te herkennen wanneer intimiteit en seksuele relaties in je leven worden beïnvloed door MS. Hoewel symptomen van seksuele problemen zelden levensbedreigend zijn, kunnen ze toch een grote impact hebben op je kwaliteit van leven.² Door stil te staan bij je eigen ervaringen en jezelf de volgende vragen te stellen, kun je beter begrijpen hoe MS je seksuele relaties beïnvloedt: 

• Hoe was je seksuele functioneren vóór je diagnose en is je ervaring sindsdien veranderd? 
• Kun je orgasmes krijgen?
• Heb je een verminderd gevoel in je geslachtsdelen? ¹

Vrouwen kunnen verder het volgende overwegen: 

• Als seks pijnlijk is¹ 
• Als je last hebt van vaginale droogheid tijdens seks¹ 

Mannen kunnen verder het volgende overwegen: 

• Of je erecties stevig genoeg zijn voor geslachtsgemeenschap¹ 
• Of je een erectie kunt behouden tijdens geslachtsgemeenschap¹

Het herkennen van de invloed van MS op je seksuele gezondheid, evenals op je blaas- en darmgezondheid, kan een belangrijke eerste stap zijn om je comfort en zelfvertrouwen in intieme situaties te vergroten. Belangrijk is dat je deze uitdagingen niet alleen hoeft aan te gaan. Je zorgprofessional kan begeleiding, ondersteuning en praktische oplossingen bieden om je verder te helpen.